Antwerpen in 1 dag

Rubens was een heel veelzijdig persoon. Hij was naast de getalenteerde schilder die we allemaal kennen ook diplomaat, familieman, kunstverzamelaar en architect. Waar beter deze onderdompeling in de Rubensstad te beginnen dan in het huis waar hij woonde en werkte?

Rubens als architect

Toen Rubens in 1608 op 31-jarige leeftijd uit Italië terugkeerde was dat met een koffer vol schetsen en een hoofd vol ideeën. Hij kocht een grond met een woning in de buurt van het huis van zijn grootvader (Meir 54) en verbouwde die tot zijn eigen Palazzetto. Neem een uurtje de tijd om het Rubenshuis te bezoeken en snuif de sfeer op in het huis van de meester vooraleer we eropuit trekken in zijn stad.

Zijn eigen palazzetto aan de Wapper was nog niet afgewerkt, toen Rubens zijn diensten al zou verlenen bij de bouw van de barokke Jezuitenkerk een eindje verderop, aan het Hendrik Conscienceplein.

 

Onder de kerktoren

We raden u aan op de weg naar het Hendrik Conscienceplein even in een andere kerk te stoppen: in de Lange Nieuwstraat ligt de Sint-Jacobskerk. De robuuste kerk doemt wat onverwacht op tussen de huizen, maar biedt binnenin een perfecte harmonie tussen gotiek en barok: de elegante middeleeuwen en flamboyante stijl uit de 17de eeuw gaan hier hand in hand. Deze kerk was de parochiekerk van Rubens. Aan de pracht en praal van de altaren en kapellen valt af te lezen dat deze kerk wel meer rijkelui onder haar parochianen telde. Rubens kreeg hier zijn laatste rustplaats, samen met zijn familie. Een schilderij van zijn hand siert het altaar van de grafkapel.

De Sint-Jacobskerk

 

Op het Hendrik Conscienceplein is de Sint-Carolus Borromeuskerk een toonbeeld van Italiaanse grandeur. Met zijn kennis van de Italiaanse bouwkunst heeft Rubens zeker zijn ideeën verleend voor de buitenzijde, maar zijn grootste verdiensten vinden we binnen. Rubens ontwierp er de rijkelijke versierde kapel en het indrukwekkende marmeren hoofdaltaar. Van de 39 plafondschilderingen die Rubens maakte, getuigen jammer genoeg enkel de schetsen die in de kerk worden bewaard. De schilderingen zelf gingen verloren bij een grote brand in 1718. Het hoofdaltaar verdient extra aandacht: achter het immense schilderij –het is 4 bij 5,35 m groot- zitten namelijk meer werken verborgen. Via een ingenieus katrolsysteem worden de werken op vaste tijdstippen gewisseld. Het zichtbare schilderij wordt losgemaakt en verticaal opgeborgen, waarna de katrol het nieuwe schilderij naar boven haalt. Al 4oo jaar gebeurt de wissel op deze manier. Een uniek schouwspel!  Aan de buitenzijde van deze unieke kerk verdient ook de toren, naar een ontwerp van Rubens, wat extra aandacht. U moet wel het blokje om, om die in volle glorie te kunnen bekijken.

De Sint-Carolus Borromeuskerk

 

Heeft u nog een kwartiertje tijd voor de lunch? Want achter de gevel naast de Sint-Carolus Borromeuskerk, huist een publiek geheim: De Nottebohmzaal, die onderdeel uitmaakt van de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience. De Nottebohmzaal is een van de mooiste en oudste bibliotheken van België. Naast de anderhalf miljoen boeken, biedt de unieke zaal ruimte aan een hemelglobe en een aardglobe, beide met doorsnede van 68 cm, gemaakt door Willem Jansz. Blaeu, een tijdsgenoot van Rubens. De Nottebohmzaal is beperkt toegankelijk voor publiek. Maar kijk zeker of u de zaal kan bezichtigen, want het is de moeite waard.

De Nottebohmzaal in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience

 

De lunch kan u nemen op het heerlijk Italiaans ogende Hendrik Conscienceplein. Vooral tijdens de zomermaanden waant u zich hier in het warme zuiden. Vlij u neer op een van de terrasjes en beeld u het gezelschap in van Rubens, die 400 jaar geleden op exact dezelfde plek naar zijn werk kwam kijken.

Het Hendrik Conscienceplein, foto: Greet Vlegels.

 

Goede vrienden

Na de lunch lopen we even langs bij een goede vriend. Nicolaas Rockox was burgemeester van Antwerpen en dé persoon die van Rubens voorgoed een Antwerpenaar kon maken. Nadat Rubens In 1608 terugkeerde uit Italië voor zijn moeder die op sterven lag, kreeg hij dankzij Rockox enkele grote opdrachten. Zo is het dankzij deze burgemeester dat Rubens een van zijn bekendste werken, de Kruisoprichting, schilderde. Rubens kwam vaak over de vloer bij Rockox. Bij een bezoek aan het Rockoxhuis, stapt u dus letterlijk in de voetsporen van de meester. Het huis heeft natuurlijk ook andere troeven. Het toont op een authentieke manier het leven van de patriciërs in de 17de eeuw. Rockox was ook een kunstkenner en -verzamelaar. Zijn huis hangt er dan ook vol van. U vindt er werken van onder meer Anthony van Dyck, Frans Snyders en … Rubens. 

Onderweg naar de volgende stop, moet u zeker even de Onze Lieve Vrouwekathedraal binnenlopen, waar niet minder dan 4 wereldvermaarde werken van Rubens u zullen verleiden. De Kruisoprichting werd zelfs door Peter Paul ter plekke geschilderd.

De Groenplaats en de Onze Lieve Vrouwekathedraal

 

Het Eilandje

We trekken verder naar het Noorden van Antwerpen. We ontdekten eerder hoe Rubens ook architect was. Hij had een opmerkelijke visie op architectuur en werkte mee aan talrijke bouwprojecten binnen de toenmalige stadswallen. Zo werd er in de tijd van Rubens een stadsuitbreiding gepland, waaraan hij zelf maar wat graag wilde meewerken. Ideeën haalde hij daarvoor in Genua en toonde hij uitgebreid in zijn prentenbundel ‘Palazzi di Genova’. Door de economische achteruitgang na de sluiting van de Schelde is de stadsuitbreiding er niet gekomen. Toch niet in de 16de-17de eeuw. Vele jaren later werd ze op dezelfde plek wél gerealiseerd. De wijk waarover we spreken, het Eilandje, heeft de laatste jaren een grote boost gekregen. De woon-, recreatie- én handelsfuncties zijn er in harmonie vertegenwoordigd. Blikvanger is zonder twijfel het Museum aan de Stroom, het MAS. Wie tijd heeft kan de verschillende tentoonstellingen bezoeken, maar we raden u vooral aan om helemaal naar boven te klimmen voor een uitmuntend uitzicht over de stad, de Schelde en de jachthaven.

Het MAS | Museum aan de Stroom, foto: Sarah Blee.

 

Van hierboven ziet u ook het Red Star Line Museum liggen pronken aan de Schelde. Hier vertrokken 2 miljoen mensen naar een beter bestaan in Amerika, hun dromen achterna. Het museum over de landverhuizers van het einde van de 19de eeuw ligt niet op de route van Rubens, maar is zeker een aanrader voor wie langer blijft of terugkeert. 

Het Red Star Line Museum, foto: Filip Dujardin.

 

Van noord naar zuid

Nog noordelijker vinden we een ander groots project van de stad. Park Spoor Noord is een landschapspark waar de vernieuwing van Antwerpen en de herbestemming van haar lege ruimtes heel duidelijk zichtbaar is. De spoorwegterreinen die in onbruik waren geraakt werden door een gerenommeerd team van Italiaanse architecten omgebouwd tot een groene oase waar plaats is voor sport en recreatie. Wellicht zijn Italië en de visie die de architecten met Peter Paul Rubens gemeen hebben. Een hedendaagse Rubens zou dit project zeker aangemoedigd hebben.

Park Spoor Noord

 

Van Noord naar Zuid dan: voor het avondmaal trekken we naar het Antwerpse Zuid. Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten is tot 2019 gesloten voor een facelift, maar we zijn hier voor de talrijke restaurants in een van de hipste stadswijken van Antwerpen. Wie een wandeling naar de Vlaamse Kaai onderneemt vindt daar de waterpoort, een monument gebouwd naar een ontwerp van Rubens en ooit een toegang tot de stad. Geniet van de gemoedelijkheid en de variatie in het aanbod. En geniet van de stad. 

Wie nog een laatste stop aankan, nodigen we na het eten uit voor een wandeling onder water. Via de Sint-Pietersvliet duikt u de Sint-Anna voetgangerstunnel in. Na 572 meter komt u boven aan de overkant van de Schelde en strekt de skyline van de stad van Rubens zich voor u uit. Een perfecte afsluiter, toch?

De voetgangerstunnel

 

Tot ziens in Antwerpen!

 

Stops in deze wandeling

  • Rubenshuis - Wapper 9-11 – Dagelijks geopend van 10-17 uur. Gesloten op maandagen, op 1/1, 1/5, OHH, 1/11, 25/12. - www.rubenshuis.be - €8/6 - Combiticket Rubenshuis en Museum Mayer van den Bergh @ €10. 
  • Sint-Jacobskerk – Lange Nieuwstraat 73/75 - Ma-Zo: 14-17 uur. Gesloten van 1 nov - 31 maa. Gesloten - www.sintjacobantwerpen.be - €4.
  • Sint-Carolus Borromeuskerk - Hendrik Conscienceplein – Ma-Za van 10-12.30, 14-17 uur. Op zon- en feestdagen: enkel open voor de eredienst. - www.mkaweb.be - gratis.
  • Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience/Notebohmzaal – Korte Nieuwstraat - www.consciencebibliotheek.be.
  • Rockoxhuis – Keizerstraat 10-12 - www.rockoxhuis.be - Di-Zo van 10-17 uur, gesloten op ma, 1-2 jan, OHH, 25-26 dec. - €8/6.
  • Onze Lieve Vrouwekathedraal – Handschoenmarkt – Ma-Vrij 10-17 uur, Za 10-15 uur, zo/feestdagen 13-16 uur – www.dekathedraal.be - €6/4.
  • MAS - Hanzestedenplaats 1 – expo: Dagelijks geopend van 10-17 uur. Gesloten op maandagen, op 1/1, 1/5, OHH, 1/11, 25/12 – wandelboulevard en panorama: dinsdag tot en met zondag van 9.30 tot 22/24 uur. - www.mas.be - expo: €10/8 - wandelboulevard en panorama: gratis.
  • Red Star Line Museum - Montevideostraat 3 - Dagelijks geopend van 10-17 uur. Gesloten op maandagen, op 1/1, 1/5, OHH, 1/11, 25/12 - www.redstarline.be - €8/6.
  • Park Spoor Noord - Ellermanstraat.

 

Download deze wandeling

Antwerpen in 1 dag (pdf)

 

Concept: Rubenshuis
Uitwerking:www.mindyourwords.be

Meld je aan voor onze nieuwsbrief